Więzienia i Ucieczki: Alcatraz, Auschwitz, “El Chapo”, Bastylia [Podcast Historyczny]

Od mezopotamskich lochów po nowoczesne zakłady w USA. Od kary wymierzanej kamieniem po ideę resocjalizacji. W tym odcinku Podcastu Historycznego przyglądam się historii więzienia – nie jako budynku, ale jako idei. Skąd wziął się pomysł, by karać poprzez zamknięcie? Jak zmieniała się rola celi – od narzędzia zemsty po narzędzie wychowania?

Przechodzimy przez kolejne epoki:
– od Egiptu, Chin i Grecji, gdzie więzienie było tylko etapem przed wyrokiem,
– przez średniowiecze – epokę pręgierza i hańby,
– aż po Oświecenie i reformatorów, takich jak Beccaria i Howard, którzy zmienili myślenie o karze.
W XIX wieku więzienie staje się „fabryką dusz” – instytucją wychowującą. W XX – zyskuje twarz opresji, ale też nadziei na resocjalizację.

Zajrzymy do najbardziej znanych więzień świata:
– Bastylii – symbolu władzy absolutnej,
– londyńskiego Newgate – matecznika “Bloody Code”,
– Alcatraz – fortecy na wodzie,
– Eastern State Penitentiary – pierwszego prawdziwego „penitencjarza”,
– Pawiaka – miejsca martyrologii polskiej.

Ale to nie wszystko. W drugiej części opowiadam o najbardziej zuchwałych ucieczkach:
– z Bastylii (Jean Henri Latude),
– z Alcatraz (Morris i bracia Anglin),
– z Libby Prison (USA, wojna secesyjna),
– z meksykańskiego więzienia przez tunel (El Chapo).

Na koniec – przyjrzymy się współczesnemu obliczu więziennictwa. Czy system działa? Dlaczego recydywa jest tak wysoka? Co pokazują statystyki? Czy więzienie to dziś kara – czy biznes? I dlaczego norweska wyspa Bastøy może być przyszłością resocjalizacji?

To historia tych, którzy budowali mury… i tych, którzy znaleźli drogę, by je przekroczyć.

Dobrego słuchania!
Rafał

Timeline:
0:00 Intro
1:52 Rozdział I: Zamknąć Człowieka; Historia idei izolowania drugiego człowieka;
2:57 Mezopotamia, Chiny, Egipt, Grecja, Rzym
12:33 Średniowiecze – coraz surowsze kary
18:06 Reformatorzy i Oświecenie – kara jako narzędzie poprawy
24:06 XVIII i XIX Wiek – Więzienie jako miejsce naprawy duszy
31:40 XX wiek – między resocjalizacją a represją
41:26 Rozdział II: Najsłynniejsze Więzienia Świata
42:21 Bastylia (Francja)
48:48 Newgate (Anglia)
57:10 Eastern State Penitentiary (USA)
1:02:56 Alcatraz (USA)
1:10:10 Pawiak (Polska)
1:17:53 Historia Dla Odważnych
1:20:01 Rozdział III: Najsłynniejsze Ucieczki z Więzień
1:21:43 Jean Henri Latude – ucieczka z Bastylii (Francja)
1:27:34 Ucieczka z Libby Prison (USA, 1864)
1:36:42 Ucieczka z Alcatraz, 1962: Morris i bracia Anglin
1:45:41 Ucieczka z Auschwitz – Piechowski i trzech innych, 1944
1:55:46 Ucieczka „El Chapo”, 2015
2:02:57 Rozdział IV: Wolność do Zniewalania – dzisiejsze więziennictwo
2:10:28 USA – więziennictwo jako przemysł; inne kraje
2:16:14 Alternatywy – Norwegia i więzienie Bastøy
2:20:22 Epilog: Zwierciadło
2:21:33 Outro
2:22:50 Patroni
2:24:20 Ciekawostka