źródło: Mazurskie Tajemnice
Od 18 listopada 1914 roku w rejonie Bagien Nietlickich trwały zaciekłe walki. Wieś Marcinowa Wola stała się wówczas ważnym punktem oporu – najpierw strony niemieckiej, później rosyjskiej. Nie brakowało momentów, kiedy wieś lub jej część przechodziła z rąk do rąk, jak np. 12 grudnia 1914 roku, kiedy żołnierze 33. Pułku Fizylierów przeprowadzili kontratak, odbijając miejscowość, skąd następnie wycofali się, biorąc kilkuset rosyjskich jeńców. Stare fotografie pokazują, że żołnierze tworzyli swoje pozycje obronne w ruinach zabudowań, na skraju cmentarza, ale również na pagórkach wokół miejscowości. Przez kilka miesięcy toczono tu wojnę pozycyjną. Ten odcinek opowiada o tym, jak Marcinowa Wola została niemal rozszarpana przez dwie walczące ze sobą armie.
Rezerwat Nietlickie Bagno
Rezerwat przyrody Nietlickie Bagno to największe i najlepiej zachowane torfowisko niskie na Pojezierzu Mazurskim. Obszar ten, dawniej osuszany przez pruskie władze w celu pozyskania terenów rolnych, z czasem ponownie się zabagnił, tworząc unikalne siedlisko dla licznych gatunków ptaków i zwierząt. Dziś jest to nie tylko ostoja przyrody, ale także miejsce, które skrywa tragiczną historię walk z okresu I wojny światowej.
Mazury w Ogniu – Kampania 1914 roku
Po bitwie pod Tannenbergiem, w której zniszczona została 2. Armia gen. Samsonowa, niemieckie dowództwo podjęło działania mające na celu wyparcie wojsk rosyjskich z Prus Wschodnich. Jednak na początku listopada 1914 roku armia rosyjska ponownie wkroczyła na te tereny. 10. Armia gen. Siewersa stanęła naprzeciwko niemieckiej 8. Armii gen. Belowa, a Bagna Nietlickie oraz okolice Paprotek stały się areną krwawych walk.
Obrona Przesmyków i Twierdzy Boyen
Niemcy, ucząc się na błędach poprzednich starć, rozpoczęli intensywne umacnianie przepraw mostowych i przesmyków, by uniemożliwić Rosjanom obejście linii jezior mazurskich. Mosty i przejścia w takich miejscowościach jak Kruklanki, Pozezdrze, Staświny czy Okartowo stały się kluczowymi punktami strategicznymi. Ich zajęcie dawało Rosjanom dogodną pozycję do dalszej ofensywy w kierunku Twierdzy Boyen.
Przełamanie Frontu pod Cierzpiętami
18 listopada 1914 roku rosyjskim wojskom udało się przełamać linię obrony pod Cierzpiętami, otwierając drogę w głąb Prus Wschodnich. Niemiecka obrona została zmuszona do wycofania się na linię Przykop – Paprotki – Szymonka. W tych trudnych warunkach, na zimnym i bagnistym terenie, doszło do kolejnych starć, które trwały aż do lutego 1915 roku.
Krwawe Boże Narodzenie – 25 grudnia 1914
Kulminacją zmagań w okolicy Bagien Nietlickich była próba przełamania niemieckiej linii obronnej przez rosyjskie wojska 25 grudnia 1914 roku. Carskie dowództwo liczyło na element zaskoczenia, zakładając, że w święta Bożego Narodzenia czujność niemieckich żołnierzy będzie obniżona. Jednak obrońcy byli przygotowani – atak został odparty, choć za cenę wysokich strat po obu stronach.
W tych dramatycznych walkach uczestniczyły jednostki Syberyjskiej Dywizji Piechoty, które próbowały zdobyć niemieckie pozycje na Wzgórzach Paproteckich. Straty Rosjan wyniosły 168 zabitych, 704 rannych i 1200 zaginionych. Teren pokrył się ciałami poległych, a śnieg zabarwił się krwią.
Cmentarze Wojenne – Milczący Świadkowie Historii
Dziś w Paprotkach i okolicznych miejscowościach znajdują się cmentarze wojenne, na których spoczywają żołnierze obu walczących armii. Cmentarz w Paprotkach to miejsce spoczynku 24 niemieckich oraz 183 rosyjskich żołnierzy. Wzniesiono tam tarasowe mogiły, gdzie na wyższych poziomach pochowano Niemców, a na niższych Rosjan.
Podobne miejsca pamięci znajdują się w Marcinowej Woli, gdzie pochowano 169 żołnierzy niemieckich i 301 rosyjskich, oraz w Cierzpiętach, gdzie znajduje się kwatera żołnierzy poległych w walkach z 1914 i 1915 roku. W okolicy zachowały się także umocnienia obronne, bunkry i okopy, przypominające o dramatycznych wydarzeniach sprzed ponad stu lat.
Historia na tle Natury
Bagna Nietlickie, choć dziś są ostoją dzikiej przyrody, w 1914 roku stały się świadkami jednej z najbardziej krwawych kampanii I wojny światowej na Mazurach. Walki na tym terenie były wyjątkowo trudne – żołnierze musieli zmagać się nie tylko z przeciwnikiem, ale również z surowymi warunkami terenowymi i klimatycznymi.
Film “Wieś rozszarpana przez wojnę – Marcinowa Wola. Bagna Nietlickie 1914 cz. III” to podróż w czasie do okresu, kiedy historia i natura splatały się w jedno, tworząc dramatyczny obraz zmagań ludzi, których losy na zawsze zostały wpisane w ten krajobraz. Zapraszamy do oglądania i poznawania historii, która przez lata pozostawała w cieniu.
Wesprzyj nas jeśli podoba Ci się to co robimy:
https://buycoffee.to/mazurskietajemnice
https://patronite.pl/MazurskieTajemnice
Zajrzyj do nas:
https://www.instagram.com/mazurskietajemnice/
https://www.facebook.com/mazurskietajemnice
https://www.mazurskietajemnice.pl/
Mazury – jest gdzie uciec, odpocząć, zatrzymać się. Ta ziemia cieszy oko, pobudza wyobraźnię i przyciąga swoimi tajemnicami. Dlatego za Zygmuntem Glogerem mogę powiedzieć: Takie już bowiem mam dziwactwo, że zamiast szukać dalekich cudów przyrody, zamiast gonić za zgiełkiem po targowiskach świata, doznaję największej rozkoszy, gdy wpatruję się w dno cichych strumieni i rzek, gdy przykładam ucho do starych mogił, których mrocznych dziejów nikt nie słucha.
O Autorze: Przemek Kawecki - salezjanin, dziennikarz. Pracował w Telewizji Polskiej i Religia TV - prowadząc i realizując m.in. programy: Pytając o Boga, Mam przepis na pielgrzymowanie. Autor wystawy: Mazury przez komórkę. Pasjonat historii Mazur.
