źródło: Copernicus
Czy do opisu przestrzeni w fizyce wystarczy sama matematyka?
A może – tak jak uważał Isaac Newton – trzeba założyć istnienie czegoś więcej: absolutnej przestrzeni i absolutnego czasu?
W tym odcinku serii „Osobliwości fizyki” przyjrzymy się metafizycznym fundamentom mechaniki Newtonowskiej. Pokażę, dlaczego przestrzeń Newtona to nie to samo co przestrzeń euklidesowa oraz wyjaśnię, dlaczego to dodatkowe założenie budziło (i nadal budzi!) poważne filozoficzne wątpliwości.
W odcinku m.in.:
• czym różni się czysto matematyczna przestrzeń Euklidesowa od przestrzeni Newtona,
• czym są absolutna przestrzeń i absolutny czas,
• dlaczego postulowanie nieobserwowalnych „punktów przestrzeni” jest problematyczne,
• jak działa brzytwa Ockhama w fizyce i filozofii,
• na czym polega słynny spór Leibniza z Newtonem,
• czym jest koncepcja relacyjnej przestrzeni i dlaczego miała być lepszą alternatywą.
Sięgniemy zarówno do historii nauki, jak i do klasycznych argumentów metafizycznych – od zasad Leibniza po konsekwencje dla współczesnego rozumienia teorii fizycznych.
W kolejnym odcinku zobaczymy, że Newton próbował eksperymentalnie bronić istnienia absolutnej przestrzeni – i że sprawa wcale nie jest tak prosta, jak mogłoby się wydawać.
***
1:10 Czy do zdefiniowania przestrzeni w fizyce wystarczy matematyka?
2:08 Przestrzeń Euklidesowa a przestrzeń Newtona
5:27 Absolutna przestrzeń Newtona
6:16 Problemy z przestrzenią absolutną
8:00 Brzytwa Ockhama w fizyce?
11:30 Leibnizowska krytyka przestrzeni Newtona
15:13 Relacyjna przestrzeń Leibniza
***
Scenariusz i prezentacja: Marta Emilia Bielińska
Kamera i montaż: Przemysław Kopeć
Marta Emilia Bielińska zajmuje się konceptualnymi i matematycznymi podstawami fizyki oraz filozofią nauki. Studiowała fizykę i filozofię na Uniwersytecie Oksfordzkim, gdzie obroniła również doktorat. Wcześniej związana z Uniwersytetem Jagiellońskim. Obecnie pracuje w Center for Philosophy of Science na Uniwersytecie w Pittsburghu.
***
“Osobliwości fizyki” to opowieść o tym, jak działa współczesna fizyka i jak myślą fizycy – a także jak rozwinęli swój aparat pojęciowy i matematyczny, dzięki któremu lepiej rozumiemy rzeczywistość. Autorką serii jest Marta Emilia Bielińska.
Zobacz pozostałe odcinki z tej serii: https://www.youtube.com/playlist?list=PLuqpwpkBmbAkbR4DHEUUNXy8Ovp8m8PVZ
***
Wesprzyj kanał Copernicus:
https://www.youtube.com/channel/UCCehmsLClWwxA_SDLtff6xA/join
https://patronite.pl/copernicus
Na kanale Copernicus popularyzujemy naukę. Wyjaśniamy obowiązujące teorie, czytamy nowe publikacje, przedstawiamy historyczny kontekst odkryć naukowych. Kanał związany jest z Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Centrum powstało w 2008 r. z inicjatywy Michała Hellera, laureata Nagrody Templetona; od 2014 r. współorganizuje Copernicus Festival. Jeśli doceniasz sposób, w jaki popularyzujemy naukę, możesz nas wesprzeć. Dobrowolne darowizny można wpłacać na konto Fundacji Centrum Kopernika: 92 1090 2053 0000 0001 2289 4260 z dopiskiem "na działalność statutową fundacji". https://www.copernicuscenter.edu.pl/fundacja
https://www.copernicuscenter.edu.pl/fundacja
Links
