Choć liczne badania pokazują, że wraz z wiekiem nasze zdolności poznawcze stopniowo słabną, pojawiają się także zaskakujące wyniki sugerujące, że w określonych warunkach osoby starsze potrafią wykonywać zadania poznawcze równie skutecznie, co osoby młodsze. W kolejnym tym odcinku podcastu z serii “Nauka na żywo” rozmawiamy o tym, skąd biorą się te różnice: które procesy poznawcze słabną z wiekiem, a które pozostają względnie odporne na proces starzenia, a także jak zmienność kontekstowa może pomagać ponownie uruchomić zachowane mechanizmy kontroli proaktywnej. Wyjaśniamy, jak takie zjawiska bada się w laboratorium: od zadań wymagających przygotowania do nadchodzącej informacji po pomiary EEG pozwalające śledzić zmiany, które odzwierciedlają regulację neuronalną. Omawiamy wpływ różnych form stymulacji poznawczej, aktywności fizycznej i funkcjonowania społecznego na spowalnianie zmian związanych z wiekiem. Dyskutujemy kwestie indywidualnych różnic w starzeniu się umysłu oraz koncepcję rezerwy i rezyliencji poznawczej.
Patrycja Kałamała – adiunkt w Katedrze Kognitywistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jej badania koncentrują się na tym, jak zmienia się kontrola poznawcza w trakcie dorosłego życia oraz jak czynniki takie jak zmienność kontekstu i dwujęzyczność wpływają na funkcjonowanie poznawcze. W pracy wykorzystuję elektroencefalografię (EEG), analizując zarówno komponenty periodyczne (oscylacyjne), jak i aperiodyczne, aby identyfikować neuronalne wskaźniki mechanizmów kontroli. W swoim warsztacie metodologicznym wykorzystuje także techniki optycznego obrazowania aktywności mózgu (Fast Optical Imaging, PULSE-DOT), które pozwalają badać naczyniowe i metaboliczne aspekty przetwarzania poznawczego, a także o analizy interakcji między aktywnością mózgu a układem autonomicznym.
Rozmowę poprowadził Piotr Urbańczyk @purbancz
